Doğrular ve Yanlışlar'

Doğru ve yanlış, sandığımız kadar ayrı şeyler değildir. Bazen bir cümlede ikisi de yan yana durur; sadece biri yüksek sesle söylenir, diğeri içimize fısıldar.

Doğru, çoğu zaman kalabalığın rahat ettiği yerde durur. Sorgulanmaz; çünkü sorgulamak uyumsuzluk sanılır. Yanlış ise cesaretle karıştırılır; yanlış yapanın dikkatsiz, eksik ya da hatalı olduğu düşünülür. Oysa insan, en çok yanıldığı anlarda kendini tanır. Yanlışlar, bilerek seçilmiş hatalar değil; çoğu zaman doğruyu ararken girilen ara sokaklardır.

Yanlış yapmak yıpratıcı değildir; asıl yıpratıcı olan, sürekli yanlış olduğuna ikna edilmektir. İnsan bir süre sonra kendinden, kendi sezgilerinden ve en çok da kendi hislerinden şüphe etmeye başlar. Neyi isteyip neyi istemediğini, nasıl davranması gerektiğini, nerede durması gerektiğini bile unutabilir. En çok da neyi hissedip hissetmeyeceğine emin olamaz. Çünkü duyguları, başkalarının doğruları arasında ezilmiş; kendi kalbiyle arasına mesafe girmiştir.

Artık neye sevineceğini, neye üzüleceğini bilemez. Mutlu olduğunda bile bu mutluluğun yanlış geldiğini, üzüldüğünde ise bu üzüntünün yersiz olduğunu düşünebilir. Çünkü mutluluk fazla gelirse suçluluk gibi gelir insana. Üzüntü uzadığında ise zayıflık sayılır. Bu yüzden zamanla, onun için doğru olan hisleri bile bastırır. Kalbin sesi kısılır; yerini “doğru mu, uygun mu, yakışır mı” soruları alır. Ve insan, başkaları için yanlış yapmamaya, doğru olmaya çalıştıkça fark etmeden kendine yanlış davranır.

Belki de mesele, doğruyu kusursuz biçimde yaşamak değildir. Belki de asıl mesele, başkalarının doğrularına sığmaya çalışırken kendini kaybetmemektir. İnsan her zaman doğru olmayabilir; yanılabilir, tereddüt edebilir, düşebilir. Ama kendine yabancılaşmadığı sürece bu yanılgılar onu eksiltmez. Çünkü insanı ayakta tutan, herkesin onayladığı doğrular değil; kendi kalbiyle yeniden kurabildiği bağdır. Ve belki de gerçek doğru, insanın kendine rağmen değil, kendine yakın kalarak yaşayabilmesidir.